Loading Events

« All Events

KHUẤT DẠNG

Nghệ sĩ: Hương Ngô
Tổ chức bởi: Trung tâm Nghệ thuật Đương đại The Factory
Ngày triển lãm: 16 tháng Năm – 19 tháng Bảy 2020 (Khai mạc vào thứ Bảy ngày 16 tháng Năm 2020 lúc 18g00)

Tại triển lãm ‘Khuất dạng’, nghệ sĩ Hương Ngô khai đào và suy tư về khái niệm và vai trò của người phụ nữ; về cách thức mà xã hội nhìn nhận họ, cũng như cách thức mà lịch sử lưu truyền, vinh danh những đóng góp và ảnh hưởng của họ thông qua các phong trào cách mạng. Hương Ngô được truyền cảm hứng bởi cuộc đời của người anh hùng dân tộc Nguyễn Thị Minh Khai – bởi sức mạnh, sự bền gan và lòng quả cảm của bà trong giai đoạn đỉnh điểm tiến lên của chủ nghĩa xã hội vào thập niên 1930. Đặc biệt, cô bị thu hút bởi vô số những danh xưng khác nhau mà bà đã sử dụng trong cuộc cách mạng chống thực dân đòi độc lập ở Việt Nam. Ở triển lãm này, cô sử dụng tài liệu lưu trữ, văn chương và nghệ thuật để hé mở cánh cửa không chỉ về một hình tượng lịch sử nổi bật, mà còn để nói rộng hơn về cuộc đời của những người phụ nữ đã sống (và hy sinh) trong giai đoạn bão lửa đạn bom này. Mục đích của Hương Ngô là để bóc tách cách thức mà các ‘thông dịch’ và khuôn mẫu văn hoá (về giới, sắc tộc và quyền lực) đã (và vẫn luôn) thâu tóm các quan điểm xã hội về tính dục, tri thức và cái đẹp.

Bắt đầu từ thế kỷ 19, cuộc vận động giải phóng phụ nữ ở châu Âu và châu Mỹ kêu gọi quyền bình đẳng nam nữ trong phân chia lao động, phản kháng lại tư tưởng rằng: đóng góp của phụ nữ cho xã hội chỉ gói gọn trong phạm vi ‘nội trợ’. Song song, tại bán cầu Nam, lời kêu gọi nam nữ bình quyền lại sóng vai cùng cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc trên nền suy tàn của Đế chế Thực dân, với loạt phong trào kháng chiến mà ở đó, vai trò chủ chốt của nữ giới trong guồng máy chiến tranh được công nhận. Trên nền lịch sử ấy, tại triển lãm ‘Khuất Dạng’, Hương Ngô xây dựng và trình bày cho người xem các tác phẩm ý niệm ẩn chứa đầy mật mã (được in ấn, thêu thùa, ghi chép trên giấy, vải và các chất liệu khác), cốt để hướng đến tính ngụ ý của văn bản. Thông qua việc ‘can thiệp’ vào các văn kiện lịch sử (chẳng hạn như thư từ trao đổi giữa bà Nguyễn Thị Minh Khai và đồng đội, các cuốn tiểu thuyết về hình tượng người ‘con gái’ thời thuộc địa, những lời chứng riêng tư, bản thảo kịch, giấy tờ tuỳ thân…), Hương Ngô đã chủ ý biến đổi các trần thuật, khiến chúng trở thành khó hiểu, rời rạc, vô hình, thậm chí cần đến bàn tay diễn dịch để tiếp tục được tái hình dung. 

Hương Ngô đặc biệt nhạy bén với mối quan hệ giữa chất liệu và thông điệp. Nhiều thủ pháp cô ứng dụng trong sáng tác của mình ám chỉ sự ép buộc, giả mạo và mã hoá. Đây là những kỹ thuật nhuốm màu quân sự và các cơ chế mang tính giám sát mà giờ đây trong thế kỷ 21, đang hiện diện trên khắp các phương tiện truyền thông, thiết bị thông minh và công cụ chỉnh sửa hình ảnh kỹ thuật số. Vai trò của các kỹ thuật (được thiết kế một cách cẩn mật) này được Hương Ngô gợi dẫn thông qua chất liệu văn bản, thể hiện rõ trong cách cô sàng lọc kỹ càng những câu chữ, nhằm đưa ra thách thức trước hình dung mang tính quy chụp về thế giới của phụ nữ (vốn được cho là bí hiểm, gợi cảm, lôi cuốn và kịch tính). Thông qua việc sử dụng các chất liệu mực tàng hình, mực đổi màu theo nhiệt (thermochromic ink); qua việc tìm hiểu về phông chữ thông dụng trong in ấn cũng như nội dung của ấn bản; qua việc nghiên cứu kỹ thuật in-phun trên vải trong mối tương quan với những mường tượng về giai cấp xã hội; thông qua những nét thêu tỉ mẩn để gợi mở cuộc hội thoại về bi kịch, hay qua việc trình diễn một vở kịch về khiên chắn tâm lý của phụ nữ trong xã hội, triển lãm ‘Khuất Dạng’ của Hương Ngô khẩn nài ta xem xét lại lăng kính mà ta hằng sử dụng để quan sát và thấu hiểu – một lăng kính bị thao túng bởi những giả định về giới.

*Hình ảnh: Hương Ngô, ‘In Passing I’ (chi tiết), 2017. Hình ảnh do nghệ sĩ cung cấp.

Tài trợ và tổ chức bởi: